Άρνηση τροφής (δε μ’ αρέσει, δε θέλω να φάω…) – Διατροφική Διαπαιδαγώγηση των παιδιών

Οι γονείς συχνά θέλουν να βελτιώσουν τις διατροφικές συνήθειες του παιδιού τους. Ένας από τους βασικότερους κανόνες για τη σωστή διατροφή των παιδιών είναι οι ίδιοι οι γονείς να διατρέφονται υγιεινά και ισορροπημένα. Για να μάθει ένα παιδί να τρώει σωστά, πρέπει να το διδαχθεί, είναι ζήτημα εκπαίδευσης, όπως όλα τα υπόλοιπα (π.χ. ύπνος). Οι συνήθειες που αποκτώνται κατά την παιδική ηλικία μας ακολουθούν και στην υπόλοιπη ζωή μας και συχνά είναι δύσκολο να αλλάξουν.

Οι υποχρεώσεις των μελών μιας οικογένειας:

Οι γονείς είναι υπεύθυνοι για το τι, πότε και που θα φάει το παιδί. Δηλαδή:

o   να επιλέξουν και να προετοιμάσουν το φαγητό

o   να παρέχουν σταθερά γεύματα και σνακ

o   να κάνουν ευχάριστη την ώρα του φαγητού

o   να μαθαίνουν στα παιδιά την αξία του φαγητού και τη σωστή συμπεριφορά κατά τη διάρκεια αυτού

o   να μην επιτρέπουν άσκοπα τσιμπολογήματα μεταξύ των γευμάτων και των σνακ και

o   κυρίως να εμπιστεύονται τα παιδιά τους όσον αφορά το αίσθημα της πείνας και του κορεσμού

Τα παιδιά είναι υπεύθυνα για το πόσο και εάν θα φάνε. Επίσης πρέπει:

o   να τρώνε την ποικιλία και ποσότητα που χρειάζονται

o   να μάθουν να τρώνε ότι και η υπόλοιπη οικογένεια

o   να μεγαλώνουν όπως απαιτεί η ηλικία τους

o   να μάθουν να συμπεριφέρονται σωστά στο τραπέζι

 

Συνηθισμένες δυσκολίες την ώρα του φαγητού

  • οι κακοί τρόποι στο τραπέζι
  • η άρνηση για συγκεκριμένα φαγητά
  • οι εξαιρετικά αργοί ρυθμοί στο φαγητό
  • οι ιδιοτροπίες, τα ξεσπάσματα θυμού και τα κλάματα

Η άρνηση τροφής αναφέρεται σε συμπεριφορές που παρεμβαίνουν-επηρεάζουν τις διατροφικές ανάγκες θρέψης και ενυδάτωσης. Οι συμπεριφορές αυτές περιλαμβάνουν συνήθως:

      πέταγμα φαγητού ή πιάτου

      χτύπημα του κουταλιού στο τραπέζι ή στο πιάτο

      κράτημα φαγητού στο στόμα ή φτύσιμο φαγητού

      γκριμάτσες, φωνές, κλωτσιές, σπρωξίματα, κλάματα,

      ακόμη και εμετό

 

Λόγοι άρνησης τροφής από ένα παιδί

  • Πλήρης ακαταστασία στις ώρες των γευμάτων
  • Εναλλαγή των ατόμων που ταϊζουν το παιδί
  • Δυσάρεστη ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια του φαγητού
  • Υπερπροστατευτισμός της μητέρας ως προς την ώρα και την ποσότητα, που δεν αφήνει το παιδί να αυτονομηθεί
  • Το παιδί μπορεί απλώς να ονειροπολεί ή να προβληματίζεται για κάτι
  • Ζήλια για άλλο ή νέο μέλος (πρόσεξε εμένα και όχι το μωρό)
  • Να αποσπάσει την προσοχή από τυχόν οικογενειακά προβλήματα (ενώνει την οικογένεια απαιτώντας προσοχή)                    

           

Συνηθισμένοι τύποι άρνησης τροφής

  • Νέο-Το παιδί είναι επιφυλακτικό με καθετί που δεν έχει ξαναδεί, είναι μαγειρεμένο διαφορετικά ή από κάποιον άλλο
  • Υφή-Το παιδί δέχεται μόνον συγκεκριμένες υφές (π.χ. αλεσμένα, πουρές)
  • Πλήρης άρνηση-Το παιδί αρνείται να φάει οτιδήποτε
  • Επιλεκτικότητα-Το παιδί τρώει μόνον έναν περιορισμένο αριθμό τροφών
  • Περιορισμένη ποσότητα-Το παιδί αρνείται να φάει μετά από κάποια συγκεκριμένη ποσότητα τροφής που έχει καταναλώσει (π.χ. 5 μπουκιές)

Πέρα από σπάνιες περιπτώσεις τα προβλήματα αυτά δε συνιστούν διατροφικές διαταραχές, απλώς μια διαμάχη με τους γονείς, η οποία εντείνεται όταν δεν καταφέρνουν να καθιερώσουν ένα σταθερό πρόγραμμα διατροφής.

 

Πότε πρέπει να ανησυχούμε:

  • Όταν επηρεάζεται η σωστή ανάπτυξη και υγεία του παιδιού
  • Όταν αποκτούν φοβίες (επίπονη κατάποση, πνιγμός, πόνος στο στομάχι)
  • Όταν επηρεάζεται η διάθεσή τους (θλίψη, στεναχώρια, θυμός)
  • Όταν συμβαίνει μόνον με συγκεκριμένα άτομα ή καταστάσεις
  • Όταν αρνούνται να μιλήσουν και γενικά να προσέξουν τον εαυτό τους
  • Όταν σχετίζεται με το βάρος και την εικόνα σώματός τους

Τι δεν πρέπει να κάνουμε:

  • Να πανικοβληθούμε
  • Να του μεταφέρουμε το άγχος μας για τη συμπεριφορά του
  • Να το ταΐσουμε με το ζόρι
  • Να το τιμωρήσουμε
  • Να το συγκρίνουμε με τα αδερφάκια του ή άλλα παιδάκια
  • Να το μεγαλοποιήσουμε μπροστά του
  • Να χρησιμοποιούμε χαρακτηρισμούς όπως: «δύσκολο-δύστροπο στο φαγητό», «επιλεκτικό», «αργοκίνητο καράβι», «λαίμαργο-βουλιμικό», γιατί το παιδί ταυτίζεται.

 

Εναλλακτικοί τρόποι προσέγγισης

Μίμηση-να τρώτε υγιεινά μπροστά στο παιδί   (τα παιδιά κάνουν αυτό που βλέπουν να κάνουμε και όχι αυτό που τους λέμε να κάνουν, επίσης μιμούνται όποιους εμπιστεύονται)

Εξοικείωση του παιδιού με ένα τρόφιμο-νέες γεύσεις (επιμείνετε διακριτικά με πολλές επαναλήψεις, χωρίς πίεση. Επιστρατεύστε τη φαντασία σας σχηματίζοντας φατσούλες, εικόνες, ζωάκια με πολλά χρώματα)

Η επιβράβευση-ανταμοιβή (να είναι λεκτική παρά υλική, μικρή παρά μεγάλη και

να αφορά τη δοκιμή και την ποιότητα και όχι την ποσότητα). Ιδέες: βόλτα στο πάρκο,    επίσκεψη σε φίλους, αποταμίευση του ποσού που θα ξοδεύαμε για σνακ

Η απαγόρευση φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα (αν κάτι είναι ανθυγιεινό για να το καταναλώσει ένα παιδί, δεν το αγοράζουμε και μετά το κρύβουμε…)

 

Γενικές συμβουλές για το παιδί σας (2-5 ετών)

  • Γεύμα ή σνακ κάθε 2 με 3 ώρες, σε σταθερές ώρες μέσα στην ημέρα, δηλαδή 3 κυρίως γεύματα και 2 με 3 σνακ
  • Τουλάχιστον 6-8 ποτήρια υγρών ημερησίως
  • Ενθαρρύνετέ το να τρώει μόνο του, πάντα με τη δική σας βοήθεια και επιτήρηση
  • Προσαρμοσμένα για την ηλικία του σκεύη και έπιπλα φαγητού για να μη νιώθει ότι ζει σε έναν κόσμο γιγάντων
  • Δώστε του τον απαιτούμενο χρόνο για να καταναλώσει τη μερίδα του, όχι όμως πάνω από 30 λεπτά

 

Συνοπτικός (ενδεικτικός) πίνακας κατανάλωσης τροφίμων ανά ημέρα

 

ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΕΥΜΑΤΑ

ΣΝΑΚ

Απαγορεύονται

Νερό

Χωρίς περιορισμό

Αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά

Φυσικός χυμός

Όχι περισσότερο από ½ φλυτζάνι

Χυμοί με προσθήκη ζάχαρης

Φρούτα/λαχανικά

Τουλάχιστον ½ φλυτζάνι

Τηγανιτά και προσθήκη αλατιού

Γάλα-γιαούρτι

¾ φλυτζανιού

¼ φλυτζανιού

Συνιστώνται 2% λιπαρά μετά τα 2 έτη

Τυρί

3 κουτ.σούπας

1 κουτ.σούπας

Τυροκροκέτες, σαγανάκι

Ψωμί

½ φέτα

Συνιστώνται τα ολικής, πολύσπορα…

Δημητριακά

1/3 φλυτζανιού

Χωρίς ζάχαρη και σοκολάτα

Ζυμαρικά-ρύζι

¼ φλυτζανιού (ωμά)

Συνιστώνται τα ολικής, καστανό ρύζι

Κρέας-κότα-ψάρι

45 γρ. (3 κ.σ.)

15 γρ. (1 κ.σ.)

Χωρίς λίπος και πέτσα, όχι κροκέτες

Αυγά

¾

½

Τηγανιτά

Όσπρια

5 κουτ.σούπας

Τουλάχιστον 1 φορά/εβδομάδα

 

Υπέρβαρα παιδιά

Λόγοι που μπορεί να τρώει παραπάνω ένα παιδί:

  • Διαθεσιμότητα παρουσίας ενηλίκων (συνήθως λένε: βαριέμαι)
  • Αρνητική προσοχή=προσοχή (καλύτερα από το να μην ασχολούνται μαζί μου)
  • Ζήλια για νέο μέλος (αδερφάκι)
  • Να αποδείξει πόσο καλό παιδί είναι (έφαγα όλο το φαί μου)
  • Να αποσπάσει την προσοχή από τυχόν οικογενειακά προβλήματα (ενώνει την οικογένεια απαιτώντας προσοχή)                    

 

Υπερκινητικά-δραστήρια παιδιά

Τροφές πλούσιες σε ζάχαρη, επεξεργασμένους υδατάνθρακες και τρόφιμα με συνθετικές χρωστικές και αρωματικές ουσίες, κυρίως χρώματος κόκκινου και πορτοκαλί, ενοχοποιούνται  για υπερκινητικότητα και διάσπαση της προσοχής κάποιων παιδιών και μπορούν να κάνουν το παιδί να είναι ανήσυχο, επιθετικό και ευέξαπτο.

         

Διατροφή και άσκηση

Εννοείται ότι μόνο η σωστή διατροφή δε φτάνει. Η ισορροπημένη διατροφή πρέπει πάντα να συνοδεύεται από καθημερινή σωματική δραστηριότητα. Τα παιδιά πρέπει από μικρά να υιοθετούν κάποιας μορφής άθληση σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο για σωστή ανάπλαση και δυνατό σώμα.

 

Πάνω απ’όλα μην ξεχνάτε:

να φροντίζετε για τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των τροφίμων,

να λειτουργείτε ως πρότυπα συμπεριφοράς,

να προσπαθείτε για τη δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης με τα παιδιά σας,

και να ενισχύετε την αυτονομία και την αυτοπεποίθησή τους.

 

Μαρκέλλα Μπαϊρακτάρη

    Διατροφολόγος MSc

        6944 296922

    info@diatrofimou.eu

Μοιράσου το: